O nieodpłatną pomoc prawną

na stronach Związku Miast Polskich pojawiła się następująca informacja: Miasto Świnoujście zgłosiło potrzebę zmiany uregulowań prawnych dotyczących punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, aby mogło z niej korzystać więcej obywateli (poprzez rozszerzenie katalog osób, którym przysługuje to świadczenie). Obecny stan prawny powoduje nieadekwatne do uzyskanego rezultatu obciążenie pracą adwokatów i radców prawnych, przez co wydatkowania środków publicznych przeznaczonych na to zadanie zlecone jest nieefektywne. Zarząd ZMP postanowił, przed podjęciem działań legislacyjnych, zwrócić się do resortu z pytaniem, jak wygląda w praktyce realizacja tej ustawy w Polsce.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:

1. Dlaczego Państwa zdaniem wydatkowanie środków na pracę adwokatów i radców prawnych jest nieefektywne? Czy chodzi może o to, że osoby te są opłacane ryczałtowo, a obsługują niewiele osób w związku z kryteriami odnośnie osób mogących skorzystać z programu? Jak to wygląda w Świnoujściu?

2. O jakich obywateli Państwa zdaniem należy rozszerzyć katalog osób, które mogłyby skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej?

Jest dokładnie tak, jak w Pańskim 1 pytaniu. Wniosek Prezydenta Miasta Świnoujście jest konsekwencją szczegółowej analizy dotyczącej realizacji zadania z zakresy administracji rządowej - udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej w pierwszym kwartale 2016 roku. Okazało się, że efektywność jest zdecydowanie niewystarczająca w stosunku do nakładu kosztów. Ilość świadczeń udzielona przez radców prawnych i adwokatów w tym okresie, nie uzasadnia wydatków, które zostały na ten cel poniesione ze środków publicznych.

W okresie pierwszych trzech miesięcy funkcjonowania w Świnoujściu nieodpłatnej pomocy prawnej w dwóch punktach, świadczeń udzielono ogółem 56 osobom, przy pracy trzech radców prawnych i jednego adwokata w wymiarze łącznie 20 godzin tygodniowo – łączny koszt wynagrodzeń wyniósł 29.973 zł, co daje kwotę ponad 535 zł na jednego świadczeniobiorcę.

Jednocześnie, z danych zgromadzonych w trakcie wykonywania zadania wynika, że wiele ze zgłaszających się do poszczególnych punktów osób zainteresowanych uzyskaniem pomocy nie spełnia kryteriów określonych w art. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej, w związku z czym nie jej nie otrzymują.

Stąd też konieczna jest pilna zmiana uregulowań prawnych w tym zakresie, szczególnie odnośnie katalogu osób, którym przysługuje przedmiotowe świadczenie. Obecny stan prawny powoduje nieadekwatne do uzyskanego rezultatu obciążenie pracą adwokatów i radców prawnych, przez co nie zapewnia efektywności wydatkowania środków publicznych przeznaczonych na przedmiotowe zadanie zlecone.

Katalog osób upoważnionych do nieodpłatnej pomocy mógłby być poszerzony na przykład o osoby poniżej 60 roku życia, które są już na emeryturach bądź rentach.