O dalszą rewitalizację Parku Zdrojowego

W latach 1818-1823 władze rejencji szczecińskiej wsparte nadprezydentem Pomorza Johannem Augustem von Sack zadecydowały o utworzeniu w Świnoujściu kąpieliska morskiego. Wybudowano molo i otwarto pierwszy sezon. Po przybyciu pierwszych wczasowiczów problemem stało się uprzyjemnienie im pobytu w Świnoujściu. Z tego powodu w latach 1825-26 zbudowano Dom Zdrojowy Gesellschaftshaus w pobliżu nabrzeża portowego. 12 czerwca 1826 r. dzięki staraniom nadprezydenta Sacka do Świnoujścia przyjechał znany królewski ogrodnik Peter Joseph Lenne, który obejrzał teren plantagen, zlecono mu wykonanie projektu parku. Przedstawione w nim były zamierzenia projektowe dostosowane do istniejącego już zagospodarowania przestrzeni i zieleni oraz podkreślenie naturalnych walorów parku. Punktem centralnym miał być dom zdrojowy z podporządkowanymi mu osiami widokowymi oraz alejami. Po I wojnie światowej Dom Zdrojowy rozebrano, a w jego miejscu oraz pobliżu wybudowano domy mieszkalne marynarki wojennej. Poza kilkoma wysokimi i mocnymi drzewami, takimi jak lipy, akacje, klony i platany, nie przetrwały żadne z roślin przysłane w 1827 r. Z biegiem lat granice parku ulegały zmianom, a po 1849 r. teren parku został okrojony na wschodzie, na rzecz budowy fortów. Budowa dzielnicy nadmorskiej usytuowanej na północny zachód od parku, wiąże się z dalszymi etapami kształtowania nowego terenu. Życie towarzyskie oraz wczasowe zostało wtedy przeniesione z nabrzeża portowego nad brzeg morza. Na początku XIX w. została wytyczona tzw. Jezdnia (obecna ul. Bolesława Chrobrego), nazwano ją „Konigs Alle”, poszerzono ją, a wzdłuż posadzono drzewa. Wytyczenie wąskich i krętych alejek oraz miejsc na budowę różnego typu obiektów małej architektury, związane są z radcą budowlanym z Berlina-Machtigiem, który prowadził prace w parku. Według Burkhardt to z Machtigiem wiąże się ostateczna kompozycja parku, trwająca do 1945 roku i nawiązująca do wielu pomysłów założeń parkowych tworzonych 50 lat wcześniej przez P.J.Lenne.

Plan miasta z ok. 1912 r. przedstawia park z siecią alejek, cieków wodnych, stawów, większych grup drzew z terenami otwartymi. Widoczne są też elementy małej architektury, takie jak: altany, kioski i pisuary na obrzeżach parku i przy Schulzen platze oraz rondzie po zachodniej stronie Alei Królewskiej. Tam też został usytuowany pierwszy plac muzyczny. Tę część parku nazwano wtedy „Kurpark”. Przy Alei Królewskiej została wytyczona półkolista polana, a na niej postawiono pomnik Fryderyka III. Wiadomo również, że obok placu muzycznego znajdowała się restauracja, a przy pensjonatach fontanna z wodą źródlaną dla kuracjuszy, tzw. poidło dla ptaków, platforma widokowa oraz romantyczny most, którego położenia nie można ustalić. W tym czasie tworzono ogrody ozdobne przy promenadzie oraz domach wczasowych, również przy nowo zbudowanym Domu Zdrojowym „Kurhaus” znajdującym się nad samym morzem w latach 1885-1910. Teren parku ograniczono do obecnej ul. Mieszka I, po tym jak po I wojnie światowej doszło do rozebrania Domu Zdrojowego oraz zatarcia śladów działalności Lennego. To wszystko zakończyło najbarwniejszy okres w dziejach świnoujskiego kurortu – „Fin de siecle”.

Od lat dwudziestych XX w. pracami w parku kierował inspektor ogrodniczy ze Świnoujścia – Kupitz. W okresie międzywojennym na zachód od ul. Bolesława Chrobrego, aż po ul. Matejki zlokalizowano nową część parku – West Kurpark. Znajdowały się tam restauracje oraz korty tenisowe. Przy promenadzie, nowym Domu Zdrojowym i muszli koncertowej założono ozdobne ogrody z kolorowymi rabatami. Na terenie parku zakładano również rabaty kwietne i szereg nowych obiektów: placów, pomników. Plan z 1930 r. przedstawia pole szachowe, plac zabaw dla dzieci i dwa Babilony przy Placu Strzeleckim oraz dwa zrobione z głazów pomniki. Jeden z nich poświęcony był poległym w I wojnie światowej żołnierzom, drugi to kamienny obelisk „Jungsturmu”.

W 1945 r. spalił się Dom Zdrojowy, zdewastowano otaczający go ogród oraz tereny parku. Ogólnie prawie cała zabudowa Świnoujścia została zniszczona. W latach pięćdziesiątych, przy odbudowie dzielnicy nadmorskiej zainteresowano się Parkiem Zdrojowym. Według projektu inżyniera R. Małysika ze Świnoujścia w latach 1958-1959 zostały wykonane prace porządkowe oraz nowe nasadzenie, głownie we wschodniej części parku.

Park znajduje się we wschodniej części miasta. Ograniczony jest ul. Jachtową (wschód), Mieszka I (południe), Władysława Sikorskiego i Bolesława Krzywoustego (zachód), Henryka Sienkiewicza i terenami zalesionymi (północ). Jego powierzchnia wynosi 58 ha. Obszar parku zajmują głównie równiny wzniesione nieco nad poziom morza. Teren charakteryzuje się zwałami ziemnymi, której biegną w kierunku wschód-zachód, nie znajdują się one na całej powierzchni. Miejscami jest zatarty, ale czytelny układ rowów melioracyjnych. Duży obszar parku w części wschodniej jest zabagniony. Drzewostan w układzie zwartych grup z podszytem krzewów i samosiewów lub grup bez podszytu i pojedynczych drzew. Wzdłuż dróg drzewa rosną w układzie alejowym. Tereny zabagnione porośnięte jednorodnym lasem olchowym lub trzciną.

W 2000 roku została przeprowadzona inwentaryzacja parku, w jej wyniku stwierdzono występowanie 58 gatunków i odmian drzew, 23 gatunków i odmian krzewów i 4 gatunków pnączy. Ponad 100 drzew posiada wymiary pomnikowe.

W 2004 roku podjęliśmy próbę przywrócenia mu swej historycznej świetności, aplikując w tym celu o środki unijne.

I etap, który wykonywała wyłoniona w przetargu gryfińska firma EROBUD -Budownictwo wodne i kanalizacyjne - E.Maksym, zakończył się w kwietniu 2008 roku. Zakres robót, których koszt wyniósł 4,4 miliona złotych , z czego około miliona złotych pochodziło z funduszy programu INTERREG III A , objął miedzy innymi : usunięcie drzew kolidujących z inwestycją, budowę rowów odwadniających, przepustów i rurociągów na rowach, budowę zbiorników wodnych oraz przepompowni odwadniających, selekcję samosiewów i podszytu krzewów, pielęgnację istniejącego drzewostanu oraz nasadzanie nowych drzew .

II etap zakończony został w kwietniu 2012 roku. Prace konywało konsorcjum firm FH-U Thomas ,Szczecińskie Przedsiębiorstwo Usług Budowlanych ODRABUD, DROGBET URBANIAK S.J. Cena wybranej oferty wyniosłą i 10 201 773,42 zł, z czego unijne dofinansowanie :       3 905 653 PLN

Objął  on swym zakresem przede wszystkim roboty budowlane: odtworzenie ciągów pieszych, placów, oświetlenia, budowę placów zabaw i boiska sportowego, fontann, architektury krajobrazu /kwietniki, trawniki, klomby/, miejsc odpoczynku, WC.

W sumie w II etapie rewitalizacji Parku Zdrojowego oddano prawie 4100 metrów bieżących alejek. Są to alejki różnej szerokości od 2,5 metra do 4 metrów. Najwięcej jest właśnie tych najszerszych alejek, większość (bo aż 1120 metrów bieżących) dodatkowo z pasami granitowymi po bokach. Powstała także niemal 300 metrowa alejka bitumiczna z myślą o osobach jeżdżących na rolkach

W ubiegłym roku powstał plac zabaw ,w ramach wspólnego polsko-niemieckiego projektu "Morze Bałtyckie - most łączący wyspy, kraje, kultury i regiony przyrodnicze". Partnerem wiodącym projektu było  Świnoujście. Po stronie niemieckiej natomiast: Park Krajobrazowy Wyspy Uznam, Ośrodek Edukacji i Spotkań Młodzieży Golm - OSEM oraz miasto Uznam. Koszt prac po polskiej stronie to 675 tys. euro, z czego 573 tys. euro, czyli aż 83 procent, to dofinansowanie z unijnych projektów.

Aktualnie przymierzamy się do wykonania ,w oparciu o nowe rozdanie środków unijnych na lata 2014-2020, do zakończenia programu rewitalizacji Parku Zdrojowego; chodzi o ostatni obszar pomiędzy ulicami Krzywoustego i Chrobrego. Ostateczny termin rozpoczęcia prac nie jest jednak znany. Wszystko zależy od pozyskania środków z funduszy zewnętrznych.

Szacujemy ,że koszt tej części inwestycji wyniesie około 6,8 mln złotych ,z czego 50 będzie dofinansowane ze środków unijnych.